1-هدف آزمایشگاه:
زون بندی یک منطقه حفاظت شده و تهیه کتابچه طرح مدیریت یکی از مناطق حفاظت شده استان و آشنائی با بخشهای مختلف آن
2-تئوری و شرح آزمایش:
طرح مدیریت منطقه حفاظت شده، سندی مکتوب است که در آن ضمن تشریح منطقه از نظر خصوصیات طبیعی، ویژگیهای حفاظتی، اشکال زمینی و خصوصیات سیمای سرزمین، مشکلات و فرصتهای منطقه از جنبه حفاظتی تشریح شده و بر مبنای اطلاعات جمعآوری شده، اهداف و برنامههای مقتضی برای مدیریت یک منطقه حفاظت شده تشریح میشود.
در جلسه اول، برای آشنائی دانشجویان با اهداف درس که تهیه یک طرح مدیریت میباشد، مراحل زیر انجام میشود:
الف-بررسی کتابچه فیزیکی مدیریت یکی از مناطق حفاظت شده استان (ترجیحاً منطقه کلاه قاضی) در کارگاه و تشریح اجزای طرح مدیریت برای دانشجویان.
ب-بخش مهمی از یک کتابچه طرح، تشریح اهداف و برنامههای مدیریتی یک منطقه می باشد. معمولا در این بخش، اهداف مختلف تدوین شده برای یک منطقه حفاظت شده و اهداف زونبندی آن از جمله اهداف حفاظتی، تفرجی، علمی و ...ذکر شدهاند.
ج-بررسی خصوصیات مختلف طبیعی و زیستگاهی منطقه حفاظت شده: یک منطقه حفاظت شده بخاطر ویژگیهای منحصر بفرد آن از نظر زیستگاهی و رویشگاهی، مورد توجه و حفاظت قرار گرفته است. در بخش تشریح محیط طبیعی کتابچه طرح، این ویژگیها بخوبی تشریح شدهاند که دانشجویان با مشاهده و مطالعه آن، قادر به تهیه اطلاعات مشابه برای سایر مناطق خواهند بود.
د-بررسی و تحلیل نقشههای تهیه شده در کتابچه طرح: دادههای زیست محیطی از جمله نقشههای رویشگاهی و زیستگاهی، شکل زمین، زمینشناسی و خاکشناسی، راههای دسترسی و ..دادههای مکانی میباشند که بهترین وسیله برای نمایش آنها، تهیه نقشههای آنها تحت عنوان نقشه های موضوعی است. در جلسه اول نیاز است که دانشجویان با انواع مختلف این نقشهها، نحوه تهیه آنها و نحوه تجزیه و تحلیل و رویهم اندازی و نهایتا نحوه تهیه نقشه نهائی زون بندی یک منطقه حفاظت شده بصورت کای اشنا شوند.
ه-بررسی تضادهای بین فعالیتهای انسانی و مناطق حفاظت شده: بخش مهمی از کتابچه یک طرح به بررسی تعارضات میان حفاظت و مدیریت یک منطقه حفاظت شده با فعالیتهای انسانی از قبیل فعالیتهای معدنکاری، کشاورزی، شهرسازی و توسعه زیرساختها میپردازد. معمولا این تضادها در کتابچه طرح تشریح و موقعیت آنها نقشهسازی شده است.
و-بررسی زونهای طراحی شده برای منطقه حفاظت شده، مدلهای تهیه شده و تشریح خصوصیات هر یک از زونها: هدف نهائی مدیریت یک منطقه حفاظت شده، پهنهبندی آن به زونهای مختلف برای فعالیتهای مختلف حفاظتی، علمی-آموزشی، بازسازی، تفرج و ... میباشد. برای زون بندی یک منطقه، نیاز به شناسائی منابع اکولوژیک آن از قبیل منابع آب و خاک و اقلیم، پوشش گیاهی و فون جانوری، شکل زمین و نقاط سکونتگاهی و محلهای فعالیت انسانی میباشد. پس از تهیه این منابع اطلاعاتی در قالب نقشه، مدلهای اکولوژیک خاص هر یک از زونها تهیه شده ودر نهایت عمل مقایسه منابع طبیعی (اکولوژیک) موجود در منطقه با مدلها صورت گرفته و بر اساس نتایج بدست آمده، هر قسمت از منطقه (تحت عنوان زون) به یک فعالیت خاص اختصاص مییابد. در کتابچه طرح این اقدامات به خوبی تشریح شده اند.
ز-تهیه طرح مدیریتی برای منطقه حفاظت شده: بر اساس زونبندی صورت گرفته و اهداف تعیین شده، هر قسمت از منطقه حفاظت شده نیاز به یکسری اقدامات مدیریتی میباشد. این اقدامات میتواند از حفاظت مطلق تا احداث ساختمان اداری و آموزشی، ایجاد تسهیلات رفاهی و گردشگری و ... باشد. معمولا انجام این اقدامات نیاز به برنامه زمانبندی، تدوین بودجه، پیش بینی تجهیزات و ماشینآلات و ... دارد که در کتابچه طرح تدوین شده است.
3-سرفصل جلسات این آزمایشگاه به شرح زیر میباشد:
آزمایش اول: معرفی طرح مدیریت و اجزاء آن
آزمایش دوم: آشنایی کلی با نرم افزار ArcGIS
آزمایش سوم: کار با تصاویر رستر و وکتور
آزمایش چهارم: کار با داده های رقومی آماده ,ساخت مدل رقومی ارتفاع
آزمایش پنجم: دانلود مدل رقومی ارتفاع و جدا کردن مرز منطقه روی آن
آزمایش ششم: تهیه نقشه طبقات ارتفاع ,شیب و جهت
آزمایش هفتم: تبدیل نقشه ها از فرمت رستر به وکتور و حذف واحد های کمتر از یک سانتیمتر و ویرایش لایه
آزمایش هشتم: تهیه نقشه فاصله از منابع (آب ,گسل و....)
آزمایش نهم: چگونگی تهیه نقشه های حیات وحش ,تیپ خاک, فرسایش خاک,نوع سنگ(زمین شناسی), تیپ پوشش گیاهی
آزمایش دهم: تهیه مدل اکولوژیک مناطق حفاظت شده
آزمایش یازدهم: تلفیق نقشه ها و مقایسه با مدل اکولوژیکی
آزمایش دوازدهم: زونبندی
آزمایش سیزدهم: بازدید از اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان (بخش محیط طبیعی) و یکی از مناطق حفاظت شده استان