ساخت و ارزیابی زخمپوش هیدروژلی فلکس/ فیبروئین/ نانوذرات مس برای ترمیم زخمهای مزمن
چکيده
اختلال در ساختار و عملکرد طبیعی پوست و بافت زیرین پوست منجر به وجود آمدن زخم میشود. به عبارت دیگر این عارضه نوعی آسیب در سطح پوست است. بنابراین، زخمهای پوستی زمانی ایجاد میشوند که در انسجام لایههای پوست ( اپیدرم، درم و بافت زیر جلد) یا بافتهای زیر پوستی گسستگی ایجاد شود، زخمها بر اساس عمق و اندازه متفاوت میباشند، به دو گروه زخمهای حاد و زخمهای مزمن تقسیم میگردند. زخمهای پوستی که بهبود پیدا نمیکنند، یا بهبود آنها بسیار کند است یا این که بهبود پیدا میکنند اما دوباره ظاهر میشوند، به زخمهای مزمن معروف هستند. اکثر این زخمهای پوستی مزمن بر اثر سوختگی، سرطان پوست، عفونت یا بیماری هایی مثل دیابت و زخمهای پروانهای ایجاد میشوند. این نوع زخمها که بهبود کندی دارند، باید تحت مراقبتهای خاص باشند. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با ساخت زخمپوش هیدروژلی فیبروئین/ فلکس با دو نسبت متفاوت 30 به 70 و 50 به 50، به تسریع بخشیدن ترمیم بافت پوست، حفظ رطوبت زخم، جذب ترشحات زخم و جلوگیری از بروز عفونت زخم به بیماران مبتلا به زخمهای پروانهای، دیابتی و سوختگی کمک شود. به این منظور، ابتدا نانوذرات مس به روش احیای شیمیایی تهیه شدند، سپس فیبروئین به روش ترموشیمیایی از پیله کرم ابریشم و فلکس از گیاه فلکس به روش عصارهگیری تهیه شدند. زخمپوشهای هیدروژلی فیبروئین/ فلکس با دو نسبت متفاوت 30 به 70 (30SF/70FL) و 50 به 50 (50SF/50FL) ساخته شدند. همچنین به منظور جلوگیری از عفونت زخم، زخمپوشهای هیدروژلی حاوی 5 درصد وزنی نانوذرات مس (Cu) تهیه شد. علاوه بر این، زخمپوشهای هیدروژلی حاوی 0001/0 گرم کورکومین برای تسریع بهبود زخمهای پروانهای، دیابتی و سوختگی ساخته شد. از روش پراش پرتو ایکس (XRD) و طیفسنجی فروسرخ با تبدیل فوریه (FTIR) به ترتیب به منظور تأیید فازهای مطلوب و برای بررسی گروههای عاملی شیمیایی در زخمپوشهای هیدروژلی استفاده شد. مدول کشسانی و استحکام کششی نانوکامپوزیتهای ساخته شده بهعنوان شاخصی از خواص مکانیکی ارزیابی شد. همچنین آزمونهای زیست تخریبپذیری، تغییرات pH، جذب آب، رهایش کورکومین، فعالیت ضدمیکروبی، درصد زندهمانی سلولهای فیبروبلاست، رشد و تکثیر سلولها به منظور بررسی دقیقتر خواص زیستی نانوکامپوزیتهای هیدروژلی انجام شد. به منظور بررسی نانوذرات مس در زخمپوشهای هیدروژلی از نقشه آنالیز عنصری استفاده شد، که وجود نانوذرات مس را تأیید کرد. نتایج بدست آمده نشان داد، فلکس دارای خاصیت الکترونگاتیوی است که عامل افزایش استحکام شده است. همچنین ترکیب فیبروئین، فلکس با یکدیگر عامل ایجاد پیوندهای هیدروژنی در زخمپوشهای هیدروژلی میگردد، که افزایش نسبت فلکس به فیبروئین منجر به افزایش گروههای عاملی هیدروکسیل شده است، که استحکام کششی زخمپوش هیدروژلی 30SF/70FL حدود 3 برابر افزایش یافته و برابر 658/0±17/13 مگاپاسگال است. همچنین پیوندهای هیدروژنی بیشتری بین لایه هیدروژلی و بستر ایجاد شده که فصل مشترک زخمپوشهای هیدروژلی فیبروئین/ فلکس با نسبت 30 به 70 مشاهده نشد. رهایش کورکومین در زخمپوشهای فیبروئین/ فلکس/ کورکومین نسبت به زخمپوشهای فیبروئین/ فلکس/ کورکومین/ نانوذرات مس، به دلیل وزن مولکولی کمتر، بیشتر و در مدت زمان 50 دقیقه انجام گردید. درصد زندهمانی سلولهای فیبروبلاست بر روی زخمپوشهای هیدروژلی بعد از مدت زمان 5 روز بیشتر از 80 درصد بود. زخمپوشهای 30SF/70FL/Cu، 30SF/70FL/Cu/Cur، 50SF/50FL/Cu/Cur و 50SF/50FL/Cur به دلیل نانوذرات مس خاصیت ضدباکتری داشتند و از بروز عفونت جلوگیری کردند. زخمپوشهای هیدروژلی ساخته شده، علاوهبر جلوگیری از عفونت، به ترمیم سریعتر بافت پوست نیز کمک نمودند.
